هفته پیش که جهت بازدید به کارخانه کیک و بیسکویت ...، اعزام شدیم طی آخرین مرحله بازدید وارد اتاق آزمایشگاه کنترل کیفی شدیم اما نکته قابل توجه تردد اشخاص نسبتاً نامحترمی در آزمایشگاه بود که روپوش سپید به تن نداشتند . اصلاً آرام و قرار نداشتند ، صدای آزار دهنده ای ایجاد می کردند و از همه بدتر اینکه با پرواز خود سبب رنجش همکلاسی ها را فراهم می کردند ! و اینها کسی نبودند جزء چند مگس بیکار که البته با استخدام آنها در این کارخانه و شاید سایر کارخانه های مواد غذایی مشکل بیکاری و گرسنگی آنها حل شده بود . لازم به ذکر است که عنکبوتهای کوشا هم از غافله نمانده و با ساخت و سازهای متعدد در دیوار های آزمایشگاه به فعالیت خود ادامه می دادند ( قابل توجه وزارت کار ) !
القصه بنده که از دیدن صحنه مذکور به وجد آمده بودم به خانمی که عنوان مهندس کنترل کیفی را یدک می کشید و ظاهراً مهمترین دغدغه ایشان کنترل بهداشت مواد غذایی بود ، عرض کردم :« مگر آزمایشگاه ، قلب کارخانه نیست ؟ !» ایشان در پاسخ با تصدیق گفته من فرمودند :« آفرین ! صد البته که آزمایشگاه مهمترین بخش کارخانه غذایی هست ، چون ... » من هم بین صحبت ایشان پریدم (البته با عذرخواهي از مربيان اخلاق!) و گفتم : « پس این حشره ها توی قلب کارخانه چه کار می کنند ؟!!» اما خانم مهندس قصه ما خندیدند و این طور جواب دادند که « حالا شما زیاد به اینا توجه نکنید !!» و رفت .
در اینجا باید به این خانم و بقیه مهندسین صنایع غذایی عرض کنم که نمی توان نسبت به این گونه مسائل بی توجه بود چون همه ما مسئولیم . قصد شعار دادن ندارم اما ای کاش مطلب ذیل به امثال ایشان کمک کند تا نکاتی را که متاسفانه عمداً یا سهواً به فراموشی سپرده اند در خاطرشان یاد آوری شود :
پيشگيري و مبارزه با ورود حشرات به كارخانه هاي توليد كننده مواد غذايي:
جهت پيشگيري از ورود حشرات وساير جانوران به كارخانجات توليدي مواد غذايي ساختمان واحد توليدي بايد بر اساس مقررات و ضوابط فني و بهداشتي بايد به گونه اي طراحي شود كه در مقابل ورود و لانه گزيني حشرات و پرندگان به طور موثري حفاظت شود. اگر اين حشرات قبلا" نفوذ كرده باشند بايد بوسيله مواد حشره كش به طور مرتب نابود شوند. واضح است كه هرچه امكانات و وسايل پيشگيري از نفوذ اين مزاحم مناسب تر باشند.مراحل مختلف با مشكلات بهداشتي كمتري روبرو خواهد شد.در همين ارتباطمطالبي از سايت رسمي بهداشت و ايمني كار گرداوري شده كه مويد همين موضوع است:
دو گروه مهم حشرات و جوندگان مرتبط با مواد غذايي
- حشرات و جوندگان محيطي و خانگي
- حشرات و جوندگان انباري
راههاي نفوذ و محل هاي تکثير حشرات در محيط کار
- تمام مواد اوليه اي که وارد کارخانه ها و کارگاههاي مواد غذايي مي شوند مي توانند آلودگي هاي مبدأ خود را به همراه داشته باشند. و به اين ترتيب، آلودگي هاي مزارع، انبارها و وسايل جابه جايي را وارد محل توليد کنند.
- ساختمان هاي اطراف کارخانه ها چه متروکه باشند و چه فعال، احتمال آلودگي آنها وجود دارد، عوامل آلودگي اين ساختمانها به سادگي مي توانند وارد کارخانه شوند.
- نقاط خارج از دسترسي و نقاطي که کمتر مورد توجه هستند (مانند سيستم هاي عايق بندي، سقف، ماشين ها) محل مناسبي براي لانه گزيني و تکثير حشرات مي باشند.
- رخت کن ها، محلهايي هستند که کارکنان از آنجا براي عوض کردن لباسهاي خود استفاده مي نمايند، لباس معمولي کارکنان ممکن است آلوده به حشرات خانه و مسيرهاي عبور آنان باشد که به اين وسيله وارد کارخانه شده، موجب آلودگي مي گردند.
- وجود نور بدون سايه بان و انعکاس آن، خارج از بنا، موجب جلب حشرات بويژه در شب ها مي شود.
- انبار کردن و نگهداري مواد اوليه، چنان چه به شکل مرتب و منظم صورت نگيرد و نتوان به راحتي آنجا را مورد بازرسي و کنترل قرار داد، موجب ابقاي حشرات در صورت آلودگي مي شود.
مگس خانگي چگونه در محل کار ايجاد آلودگي
مگس خانگي، به محل هاي آلوده مانند زباله ها و فاضلاب رفت و آمد دارد و در همين مکانها تخم گذاري مي کند. مگس با دست وپا و خرطوم خود که پوشيده از موهاي ريز است ميکروارگانيسم ها را از محل هاي آلوده ، به مواد اوليه، محيط کار و فرآورده ها منتقل مي نمايد. مگس عامل انتقال بيماريهاي خطرناکي مانند حصبه ، سل ، جذام ، سياه زخم و همچنين عامل مسموميت هاي غذايي است.
روشهاي مختلف کنترل شيميايي مگس خانگي
1- استفاده از دود گوگرد.
2- استفاده از برمور متيل
3- سمپاشي سطحي و خارجي با سم مالاتيول
4- استفاده از رشته هاي طناب آغشته به سم پاراتيون
5- استفاده از رنگهاي ساختماني کشنده حشرات.
بهار بهداشت ایرانم آرزوست-علی حسینی طلب
